buod ng Luha ng Buwaya ni Armando V Hernandez

buod ng Luha ng Buwaya ni Armando V Hernandez

                  Ang Sampilong ay isang probinsyang puno ng malawak na lupain na pag aari ngng mga Grande. Ang pangunahing hanapbuhay dito ay ang pagsasaka. May mangilan-ngilan ding lupaing pag aari ang iba tulad nina Mang Pablo, Ba Inte, Nana Oris , at Maestro Bandong ngunit di gaaanong kalakihan. Sa loob ng isang taon ay isang beses lang nakapag aani kaya't kung araw ng anihan, ang lahat ay naroroon ngunit kapansin-pansin ang hirap na dinaranas ng mga magsasaka sa lupain ni Donya Leona. Si maestro Bandong ay tumutulong na lang sa pagsasaka kina Mang Pablo kung bakasyon dahil ang kanilang lupa ay pinasasaka na lang sa ibang taga-nayon.

                 Matapos ang anihan ay nakiusap ang mga magsasaka kay Donya Leona na kaunti lang muna ang kaltasin sa kanilang ani dahil gipit sila sa panahonh iyon. Isa na rito si Hulyan na nangangailangan ng pambili ng gamot ng kanyang asawa. Tulad ng inaasahan ay hindi pumayag ang Donya.

                Kinaumagahan, ipinatawag ng Donya ang lahat ng utusan, mga manggagawa, at ang kanikanilang pamilya upang makatulong sa paghahanda sa pagdiriwang para sa pagdating ng kanyang anak na si Ninet, nagtapos ng parmasya sa Maynila. Si Dislaw naman ay inutusan ng Donya na imbitahan lahat ng mayayaman at makapangyarihan sa kanilang lugar tulad nina Pari Pascual, Alkalde Bartolo, Hepe , Gobernador, mga guro, Mang Pablo, Ba Inte, at Maestro Bandong. Bago tumaghali ay dumating na ang magkapatid kasama ang kani-kanilang kasintahan, si Marybee kay jun at si Dan kay Ninet.

               Habang ang mga bisita'y masayang nagkakainan, ang mga taga iskwater naman ay nakatanghod sa labasan. Isa na rito si Andres. Si Andres ay galing sa lungsod at nagtungo sa Sampilong kasama ang asawa sapagkat dito nagmula ang kanyang ina. Dalawang kasama niya ang kumuha ng ulo ng litson at inihagis sa kanya. Naisip niya ang pangako sa asawa na sa gabing iyon ay makakatikim na ng litson. namantaan naman ni Dislaw si Andres kaya't ipinahabol sa pulis. Nakulong si Andresngunit pinakawalan din.

              Lumipas ang ilang araw. Lumala ang karamdaman ng asawa ni Hulayan at binawian ito ng buhay. Nagtulong-tulong ang mga magkakanayon upang matustusan ang pagpapalibing kay Sepa. Napagkasunduan din nila na bumuo ng unyon. Hindi ito sinang-ayunan ni Dislaw ngunit ipinasya ng lahat na ituloy ito. Si Tasyo ang napili nilang pangulo at si Ba Inte ang tagapayo. Si Andres naman ang mamumuno sa paglilinis ng lugar nila na kung tawagin ay Tambakan at si Maestro Bandong ang mahahanap ng mga materyales para samga produktong pambahay na siyang magdadagdag ng pagkakakitaan ng mga magkakanayon. Nagdaos pa sila ng pagpupulong at pinagbuti ang paglilinis ng Tambakan na naging Bagong Nayon. Nalaman ng mga Grande ang tungkol sa Bagong Nayon at unyon. Ipinatawag Ni Donya Leona si Hepe at sinabi ang lupaing nasasakupan ng Bagong Nayon ay ipinama sakanila ni Pari Pascual na kanilang ama.

              Samantala, pinapunta ni Ba Inte si Andres sa kanyang bahay. Si Ba Inte ang pinakamatanda sa nayon at siyang nakakikilala sa mga tagaroon. Nalaman nga ni Andres mula kay Ba Inte na ang kanyang inang si Marta at taga-Sampilong at siya ay apo ni Kabesang Resongna nagmamay-ari ng malaking lupain na inaari ngayon ng mga Grande. Walang naghabol sa lupain nang mamatay si Kabesang Resong kaya't gumawa ng kasulatan ang ama ni Donya Leona na ang lupain ay ibinigay sa dalawang anak niya. Nagulat si Andres nang tawagin siyang eredero ni Ba Inte. Ibinalita niya ito kay Maestro Bandong na noon any nagdadalamhati sa pagkamatay ni Maestro Putin. Sinabi ni Maestro Bandong na tutulungan niya sa Andres upang malinawan ang lahat kaugnay ang kanyang pagiging erederoni Kabesang Resong.

              Si Maestro Bandong ang pumalit ang pumalit bilang prinsipal ng paaralan ngunit hindi pa naghtagal ay sinuspindi siya dahil sa paratang na nakarating sa superintende. May nagreklamo sa kanya tungkol sa patatayo ng unyon, pakikipag-ugnayan sa mga iskwater na naninirahan sa lupa ng may lupa, at pagtatag ng kooperatiba, na hindi gawain umano ng isang prinsipal. Si G. Henry Danyo ang pumalit na prinsipal ng paaralang-bayan ng Sampilong. Lalong napalapit sa puso ni Pina ang binatang Maestro dahil alam niyang ang mga paratangay walang katotohanan. Kina Dislaw tumira si G. Danyo at isinama niya ito nang minsang dumalaw skay Pina. Nagalit at umalais na tila nagbabanta si Dislaw nang sabihin ng dalaga wala siyang maaasahan sa panliligaw.

               Nagkaroon ng pagtatalo sina Dislaw at Mang Pablo, ama ni Pina, tungkol sa paglalagay ng bakuran sa paaralan gayong napagkasunduang uunahin ang pagbili ng mga aklat para magamit ng mga mag-aaral. Naging mainit ang pag-uusap nila kaya inatake at isinugod sa ospital si Mang Pablo.

              Isang umagaay magkasamang nagtungo sina Aling Sabel at Dinong sa ospital upang dalawin si Mang Pablo. Naiwang nag-iisa si Pina nagkataong dumating dumating si Dislaw. Pinaalis siya ni Pina ngunit tumuloy pa rin si Dislaw at isinagawa ang masama niyang hangarin kay Pina. Dumating si Maestro Bandong at nagtaka ng makitang bukas ang bahay at magulo ang sala. Nakarinig siya ng impit na sigaw mula sa silid at sumogod siya rito. Nagdilim ang kanyang paningin nang makitang nakapaibabaw si Dislaw kay Pinana nagpupumilit kumawala. Nagpambuno ang dalawa at naigupo ni Bandong si Dislaw. Pinaiinom ni Bandong si Pina ng tutukan siya ng baril ni Dislaw. Mabilis na inihahis ni Bandong ang baso kay Dislaw at muli silang nagpambuno. Halos mamatay na si Dislaw sa pagkakasakal ni Bandong nang dumating ang tiyuhin ni Pina na siyang umawat dito.

             Kahiya-hiya ayon kay Donya Leona ang nangyari kaya't pinaluwas sa Maynila si Dislaw at Pinatuloy kina Ninet at Jun.

             Napawalang-sala si Bandong sa paratang sa kanya at ibinalik bilang prinsipal ngunit naipasya niyang magsaka na lamang.

             Sa tulong naman ng kaibigang abogado ni Maestro Bandong ay unti-unting lumilinaw ang tungkol sa kung sino ang talagang may-ari ng malaking lupain ng Sampilong. Nagsampa sila ng kaso. Una, para mabawi ni Andres ang mga lupain ng kanyang Lolo Resong; ikalawa, para sa karapatan ng mga manggagawa; at pangatlo, para sa tangkang panghahalay ni Dislaw kay Pina.

             Palihim na hinakot ng mga trak ang laman ng kamalig ng mga Grande sa pamamagitan ng tulong ni Kosme. Pagkatapos ay sinunog ni Kosme ang kiamalig. Malaki ang bayad na tinanggap ni Kosme dahil sa ginawa niyang ito. At sina Tasyo, Andres, at iba pang magsasaka ang ipinahuli ni Donya Leona kaugnay ng pagkasunog ng kamalig. Gayunman, si Iska, kasintahan ni Kosme, ay nagtungo sa bahay nina Sedes at dahil sa sama ng loob kay kosme na umalis kasama ang kalaguyong si cely, ipinagtapat niya ang nalalaman tungkol sa pagkasunong ng kamalig. Isinama ni Sedes si Iska kina Bandong at sila ay nagtungo sa presinto. Pinakawalan ang mga magsasaka. Sa Maynila ay hinuli naman si Kosme at agad namang nagtapat na ang mga Grande ang may pakana ng lahat. Si Dislaw naman naman na pinagkatiwalaan ng malaking halagang napagbilhan ng lahat ng laman ng kamalig ay parang bulang naglaho. Nagwagi ang mga taga-Sampilong sa mga kasong isinampa nila at ibinalik kay andres ang lupain ng Lolo Resong niya. Ang mag-asawang Grande ay lumuwas na rin sa Maynila at hindi na muling nagpakita pa sa nayon.

            Si Bandong naman ay napapayag ding mamumo ng isang taon sa paaralan at napagkasunduan ng mga taga-Sampilong na kakandidato siya bilang Alkalde. Naipasya rin niya na magpakasal na sila ni Pina.

 

 

 

 

 

 

 

Make a free website with doomby.com - Report abuse